TPHCM: Khát vọng tăng trưởng 2 con số và "chìa khóa" Luật Đô thị đặc biệt

TPHCM đang quyết tâm thúc đẩy tăng trưởng GRDP hai con số vào năm 2026 thông qua việc cải cách thể chế mạnh mẽ và kiến nghị xây dựng Luật Đô thị đặc biệt để tạo đột phá.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến số, việc TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số không chỉ là con số định lượng, mà là một chiến lược tái định vị vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước. Để hiện thực hóa điều này, thành phố không chọn cách đi ngắn hạn mà tập trung vào việc thay đổi “hệ điều hành” quản trị đô thị.

Điểm sáng từ những con số: Đà phục hồi mạnh mẽ trong quý 1-2026

Nhìn vào dữ liệu thực tế, quý 1-2026 đã cho thấy những tín hiệu cực kỳ khả quan. GRDP của thành phố tăng 8,27% (và đạt 8,57% nếu loại trừ dầu thô), ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong một thập kỷ qua. Đây là minh chứng cho thấy các chính sách kích cầu đang đi đúng hướng.

Các chỉ số then chốt khác cũng cho thấy sự khởi sắc đồng bộ:

• Vốn đầu tư toàn xã hội: Đạt hơn 141.700 tỉ đồng, tăng 10,7%.
• Tiêu dùng nội địa: Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 13,3%.
• Sản xuất công nghiệp (IIP): Tăng trưởng 11%, cho thấy sự hồi phục của chuỗi cung ứng.

Chiến lược “3 động lực cũ, 4 động lực mới”

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, UBND TP.HCM không chỉ dựa vào những thế mạnh sẵn có mà chủ động xây dựng một hệ sinh thái tăng trưởng đa tầng. Thành phố tập trung vào ba trụ cột truyền thống là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt để tạo ra sự bứt phá bền vững nằm ở 4 động lực mới: Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số và Chuyển đổi xanh. Việc tích hợp các yếu tố này vào sản xuất kinh doanh sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào thâm dụng lao động hay tài nguyên.

Hiện nay, thành phố đã tháo gỡ vướng mắc cho ⁸³¹⁄₈₃₈ dự án với tổng vốn hơn 205.000 tỉ đồng, đồng thời khởi công các siêu dự án trị giá gần 20 tỉ USD. Điều này cho thấy quyết tâm “dọn đường” cho dòng vốn tư nhân và FDI chảy vào nền kinh tế.

Hạ tầng giao thông: Bài toán kết nối 30 phút đến sân bay Long Thành

Một trong những nút thắt lớn nhất của TPHCM hiện nay là giao thông. Để hiện thực hóa chỉ đạo của Trung ương về việc rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến sân bay Long Thành xuống còn 30 phút, TP.HCM đang đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt kết nối chiến lược.

• Tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm: Dự kiến khởi công vào dịp 30-4.
• Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành: Dự kiến khởi công trong tháng 6 hoặc tháng 7.

Việc phát triển đường sắt đô thị không chỉ giải quyết ùn tắc mà còn tạo ra các cực tăng trưởng mới dọc theo hành lang vận tải, thúc đẩy giá trị bất động sản và dịch vụ thương mại.

Cải cách hành chính và Quản trị đô thị hiện đại

TP.HCM đang vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn. Việc loại bỏ các tầng nấc trung gian giúp mệnh lệnh điều hành từ thành phố xuống cơ sở được thông suốt hơn. Đặc biệt, việc triển khai 100% thủ tục hành chính phi địa giới tại các trung tâm hành chính công là một bước tiến lớn trong việc cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI).

Với mức đầu tư gần 2.000 tỉ đồng cho hạ tầng số, thành phố đang xây dựng một “bộ não dữ liệu” để quản trị đô thị một cách khoa học, từ việc điều tiết giao thông đến quản lý an sinh xã hội như mục tiêu hoàn thành 28.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026.

Luật Đô thị đặc biệt: “Chìa khóa vàng” tháo gỡ điểm nghẽn thể chế

Dù có nhiều nỗ lực, nhưng TPHCM vẫn vấp phải những rào cản về pháp lý trong giải ngân vốn đầu tư công, xác định giá đất và quy hoạch. Đó là lý do thành phố kiến nghị Trung ương sớm ban hành một Luật Đô thị đặc biệt.

Tại sao cần một đạo luật riêng? Bởi vì một siêu đô thị với quy mô dự kiến 20 triệu dân vào năm 2030 không thể quản trị bằng những quy định chung cho mọi địa phương. Thành phố cần quyền tự chủ cao hơn trong:

1. Phân bổ nguồn lực: Chủ động huy động và sử dụng ngân sách cho các công trình trọng điểm.
2. Quản trị đất đai: Có cơ chế đặc thù trong bồi thường, giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ dự án.
3. Thử nghiệm mô hình mới: Áp dụng các chính sách đặc thù về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mà không phải chờ đợi quy trình phê duyệt kéo dài.

Góc nhìn chuyên gia: Việc theo đuổi tăng trưởng hai con số là một tham vọng lớn nhưng khả thi nếu TPHCM giải quyết được bài toán “thể chế đi trước, hạ tầng theo sau”. Luật Đô thị đặc biệt sẽ là công cụ pháp lý quan trọng nhất để chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Theo bạn, đâu là rào cản lớn nhất khiến TPHCM chưa thể bứt phá mạnh mẽ hơn trong những năm qua? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi các phân tích sâu hơn về quy hoạch đô thị tại chuyên mục Kinh tế của chúng tôi.