Petrolimex lỗ nghìn tỷ quý I: Hệ lụy từ 'cú sốc' giá xăng dầu thế giới

Việc Petrolimex báo lỗ nghìn tỷ trong quý I/2026 là hệ quả trực tiếp từ những biến động giá xăng dầu thế giới đầy bất thường, gây áp lực nặng nề lên chi phí vận hành doanh nghiệp.

Trong báo cáo tài chính quý I/2026 gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã công bố những con số gây sụt giảm nghiêm trọng về lợi nhuận. Cụ thể, lợi nhuận sau thuế của Công ty mẹ ghi nhận mức âm gần 1.147,6 tỷ đồng, một sự sụt giảm kinh ngạc lên tới 5.092% so với mức lãi 22,99 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025.

Xét trên phương diện hợp nhất, tình hình cũng không khả quan hơn khi lợi nhuận sau thuế quý I âm gần 662,5 tỷ đồng, giảm mạnh 414% so với con số lãi gần 210,8 tỷ đồng của năm trước. Điều này cho thấy một cú sốc tài chính thực sự đối với doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn nhất Việt Nam.

Nghịch lý kinh doanh: Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận “bốc hơi”

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo là các hoạt động kinh doanh khác của Petrolimex vẫn duy trì sự ổn định, thậm chí tăng trưởng 15% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, toàn bộ thành quả này đã bị xóa sạch bởi mảng kinh doanh cốt lõi. Hoạt động bán lẻ xăng dầu (bao gồm Công ty mẹ và 34 đơn vị thành viên trong nước) đã ghi nhận mức lỗ lên tới 930 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ lỗ nhẹ 11 tỷ đồng.

“Cơn bão” địa chính trị và cú sốc giá năng lượng toàn cầu

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thua lỗ nặng nề này bắt nguồn từ những bất ổn địa chính trị. Kể từ khi xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào ngày ²⁸⁄₂, thị trường năng lượng thế giới đã rơi vào trạng thái hỗn loạn với những biến động chưa từng có trong lịch sử.

Trong tháng 3, giá dầu thành phẩm và các loại phụ phí trong chuỗi cung ứng tăng vọt một cách khó lường:

• Xăng RON95: Giá bình quân đạt 137 USD/thùng (bằng 170% cùng kỳ), thậm chí có thời điểm chạm đỉnh 170 USD/thùng, tăng 220% so với tháng ²⁄₂₀₂₆.
• Dầu DO 50ppm: Giá bình quân vọt lên 192 USD/thùng (bằng 222% cùng kỳ), đỉnh điểm đạt 292 USD/thùng, gấp 3,29 lần so với giá tháng ²⁄₂₀₂₆.

Tuy nhiên, kịch bản thay đổi đột ngột từ cuối tháng 3 sang đầu tháng ⁴⁄₂₀₂₆ khi giá bắt đầu lao dốc. Đến ngày ²¹⁄₄, xăng RON95 chỉ còn 124 USD/thùng (giảm 46 USD từ đỉnh) và dầu DO 50ppm lùi về 152 USD/thùng (giảm sâu 140 USD từ đỉnh). Đây chính là “điểm gãy” khiến giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp bị sụt giảm nghiêm trọng.

Áp lực từ vai trò đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

Trong khi các thương nhân đầu mối nhỏ hạn chế nhập hàng vì lo ngại thua lỗ và nguồn cung khan hiếm, áp lực cung ứng thị trường dồn toàn bộ lên vai các ông lớn như Petrolimex. Để đảm bảo an ninh năng lượng theo chỉ đạo của Chính phủ, Petrolimex đã phải chấp nhận rủi ro cao bằng cách nhập hàng theo giá giao ngay (spot price) trong thời điểm giá đạt đỉnh.

Chi phí phụ phí vận chuyển và cung ứng tăng sốc là yếu tố gây tổn thương nặng nề. Phụ phí đối với dầu diesel lên tới 35-40 USD/thùng và xăng từ 12-15 USD/thùng, cao gấp hơn 10 lần so với mức bình thường (2,5-3 USD/thùng).

Đồng thời, việc duy trì mức dự trữ khoảng gần 1 triệu m3/tấn (cao gấp 1,3 lần mức tối thiểu) để tránh đứt gãy nguồn cung trong nước đã vô tình trở thành “con dao hai lưỡi”. Khi giá thế giới giảm sâu trong tháng 4, lượng hàng tồn kho giá cao này đã tạo ra khoản lỗ hạch toán khổng lồ.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học về quản trị rủi ro hàng hóa

Trường hợp của Petrolimex là một ví dụ điển hình về rủi ro tồn kho trong kinh doanh hàng hóa biến động mạnh. Khi doanh nghiệp đóng vai trò “điều tiết” thị trường và đảm bảo an ninh quốc gia, họ thường phải chấp nhận mức chi phí cao hơn để duy trì sự ổn định. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào giá giao ngay trong thời điểm khủng hoảng địa chính trị mà thiếu các công cụ phòng vệ rủi ro (hedging) hiệu quả sẽ khiến bảng cân đối kế toán trở nên cực kỳ nhạy cảm.

Liệu cơ chế điều hành giá xăng dầu hiện nay đã đủ linh hoạt để bảo vệ các doanh nghiệp đầu mối trước những cú sốc tương tự? Đây là câu hỏi lớn mà các nhà quản trị và cơ quan quản lý cần tìm lời giải để tránh những kịch bản lỗ nghìn tỷ trong tương lai.

Bạn đánh giá thế nào về vai trò của các doanh nghiệp đầu mối trong việc bình ổn giá xăng dầu? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi thêm các phân tích tài chính chuyên sâu tại chuyên mục Kinh tế của chúng tôi.