Khi báo chí địa phương lụi tàn: 'Bức thư tình' bằng hình ảnh của Ann Hermes

Hành trình ghi lại những tòa soạn báo địa phương tại Mỹ của nhiếp ảnh gia Ann Hermes không chỉ là một dự án nghệ thuật, mà còn là lời cảnh báo về sự biến mất của những giá trị cộng đồng.

Đi qua hơn 50 tòa soạn từ vùng băng giá Alaska đến vùng nắng nóng Florida trong suốt 6 năm, Ann Hermes không tìm kiếm những điều hào nhoáng. Bà lặng lẽ ghi lại những khoảng trống: những tấm thảm cũ sờn in hằn dấu vết của những chiếc bàn làm việc đã bị dời đi, những ánh đèn huỳnh quang hắt bóng xuống căn phòng vắng lặng. Đối với Hermes, mỗi tòa soạn đóng cửa không chỉ là một doanh nghiệp phá sản, mà là một phần lịch sử của hàng triệu người Mỹ bị xóa sổ.

Những “tấm gương” phản chiếu chân thực nhất về nước Mỹ

Khác với các cơ quan thông tấn lớn tại New York hay Washington, báo chí địa phương là nơi nhà báo và độc giả cùng chia sẻ một không gian sống. Họ mua chung một siêu thị, hít thở chung một bầu không khí và chịu trách nhiệm trực tiếp với những người họ đưa tin. Sự gắn kết này tạo nên một thứ báo chí “không son phấn”, thực tế và đầy tinh tế.

Ann Hermes kể lại câu chuyện về một chủ bút tại California, người đã chọn cách gọi cựu Tổng thống Donald Trump đơn giản là “tổng thống” trong các tiêu đề bài viết để giảm bớt sự xung đột gay gắt từ độc giả, dù nội dung bên trong vẫn giữ nguyên tính khách quan. Đó chính là nghệ thuật điều phối cộng đồng mà chỉ những người làm báo địa phương mới thấu hiểu.

Nghề giữ lửa trong những căn phòng dột nát

Hình ảnh phóng viên Tom Haley tại tòa soạn Rutland Herald (Vermont) là một minh chứng điển hình cho sự khắc nghiệt của nghề. Trong một ngày đông giá rét, Haley ngả lưng trên chiếc ghế văn phòng cũ kỹ, xung quanh là những chồng sổ sách, báo in chất cao như núi và một tờ lịch treo lệch lạc trên tường. Không có sự hào nhoáng, chỉ có sự tận tụy đến cùng cực.

Từng làm việc 13 năm tại Christian Science Monitor, Hermes thực hiện dự án này để phản bác lại định kiến cho rằng giới báo chí là tầng lớp tinh hoa xa rời quần chúng. Tại văn phòng tờ Sacramento Valley Mirror, bà bắt gặp những tủ kính trưng bày của một tiệm trang sức cũ giờ trở thành nơi đặt máy tính của phóng viên, trần nhà dột và những dải băng keo dán chéo trên sàn. Thế nhưng, trong những không gian xuống cấp đó, Tu chính án thứ nhất về quyền tự do ngôn luận vẫn được dán trang trọng trên tường.

Khi phần thưởng vật chất ngày càng ít đi, điều duy nhất giữ chân những con người này chính là niềm tin tuyệt đối vào giá trị phục vụ công dân. Họ không làm việc vì danh tiếng, họ làm việc vì sự tồn vong của thông tin tại địa phương.

“Morgue” và nỗi đau về sự đứt gãy ký ức

Một trong những điểm đến quan trọng nhất trong mỗi tòa soạn mà Hermes ghé thăm là “morgue” - kho lưu trữ báo cũ. Đây là nơi lưu giữ những mẩu cắt báo, hình ảnh và tư liệu lịch sử của cả một thị trấn. Tại tòa soạn Boston Post-Gazette, giữa những tập báo đang dần mục nát ở tầng hầm, Hermes nhận ra rằng nếu những nơi này biến mất, lịch sử của cộng đồng người Mỹ gốc Ý tại đây sẽ không còn nơi nương tựa.

Sự sụp đổ này diễn ra với tốc độ đáng báo động. Theo dữ liệu từ Medill Local News Initiative, gần 40% tờ báo địa phương tại Mỹ đã biến mất kể từ năm 2015. Riêng năm 2025, hơn 130 tờ báo đóng cửa, tạo ra những “sa mạc tin tức” (news deserts) bao trùm lên cuộc sống của khoảng 50 triệu người dân.

Hệ lụy khủng khiếp từ những “sa mạc tin tức”

Việc mất đi một tờ báo địa phương không đơn thuần là mất đi một nguồn tin, mà là mất đi cơ chế giám sát quyền lực tại cơ sở. Các nghiên cứu được AP dẫn chứng cho thấy khi báo chí địa phương biến mất, những hệ lụy tiêu cực sẽ xuất hiện ngay lập tức:

• Chi tiêu công tăng cao: Thiếu sự giám sát, chính quyền địa phương dễ sa đà vào lãng phí hoặc tham nhũng.
• Sự thờ ơ chính trị: Tỷ lệ cử tri đi bầu giảm mạnh do thiếu thông tin định hướng và kết nối.
• Suy giảm kinh tế: Nhiều thành phố bị hạ xếp hạng trái phiếu tín dụng do quản trị kém minh bạch.

Thực tế nghiệt ngã đến mức tòa soạn ở Alameda, California mà Hermes từng chụp ảnh nay đã hoàn toàn không còn tồn tại.

Lời kết: Khi nhiếp ảnh trở thành hành động cứu chuộc

Ann Hermes không dừng lại ở việc lưu trữ. Bà muốn mang những bức ảnh này quay trở lại các thư viện địa phương, để người dân nhận ra họ đang mất đi điều gì. Mục tiêu 100 tòa soạn của bà không chỉ là con số, mà là nỗ lực níu giữ những mảnh ghép cuối cùng của một nền báo chí cộng đồng tử tế.

Dự án “Bức thư tình gửi báo chí địa phương” là một lời nhắc nhở rằng: Trong kỷ nguyên của thuật toán và tin tức nhanh, sự hiện diện của một phóng viên am hiểu từng con ngõ, từng gương mặt trong thị trấn là tài sản vô giá mà không một AI nào có thể thay thế được.

Liệu chúng ta có đang quá thờ ơ với những nguồn tin địa phương xung quanh mình cho đến khi chúng chỉ còn là những bức ảnh trong một cuộc triển lãm?