Siêu chu kỳ đầu tư công 2026-2030: "Cứu cánh" cho vật liệu xây dựng

Đầu tư công giai đoạn 2026-2030 với quy mô vốn khổng lồ được kỳ vọng sẽ tạo ra lực cầu đột phá, giúp ngành vật liệu xây dựng vượt qua khủng hoảng và tăng trưởng bền vững.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản dân dụng vẫn đang trong quá trình hồi phục chậm chạp, dòng vốn từ Nhà nước đang trở thành “phao cứu sinh” và là động lực tăng trưởng chính cho nhóm ngành vật liệu xây dựng. Sự chuyển dịch từ tiêu dùng nhà ở sang phát triển hạ tầng chiến lược không chỉ thay đổi diện mạo quốc gia mà còn tái định hình chu kỳ kinh doanh của các doanh nghiệp xi măng, thép và đá xây dựng.

Quy mô “khủng” của kế hoạch đầu tư công 2026-2030

Việt Nam đang chuẩn bị bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo dự kiến, vốn đầu tư công năm 2026 sẽ đạt khoảng 995.000 tỷ đồng, tăng hơn 30% so với năm 2025. Nếu tính cả các nguồn vốn tăng thêm, tổng quy mô có thể chạm mốc 1.008.610 tỷ đồng, tương đương gần 7,85% GDP của năm 2025.

Nhìn rộng hơn trong trung hạn, tổng vốn đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến đạt khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, gấp 2,7 lần so với giai đoạn 2021 - 2025. Đây là một con số cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc hoàn thiện hệ thống giao thông và năng lượng quốc gia.

Những “điểm chạm” chiến lược thúc đẩy nhu cầu vật liệu

Dòng vốn khổng lồ này sẽ không phân bổ dàn trải mà tập trung vào các siêu dự án có tính lan tỏa cao. Các công trình trọng điểm bao gồm:

• Giao thông đường sắt: Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
• Hàng không: Sân bay quốc tế Long Thành.
• Hạ tầng đô thị: Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh, Vành đai 4 Hà Nội.
• Hệ thống kết nối: Các tuyến cao tốc trục ngang, trục dọc và cảng biển chiến lược.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huân nhận định rằng, trong bối cảnh xuất khẩu và tiêu dùng biến động, đầu tư công chính là động lực tăng trưởng then chốt, tạo hiệu ứng dây chuyền cho logistics và công nghiệp hỗ trợ.

Phân tích nhóm ngành hưởng lợi: Ai sẽ “về đích” trước?

Xi măng - “Xương sống” của mọi công trình

Xi măng là nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp và rõ nét nhất. Mọi công trình từ nền móng cầu đường, nhà ga sân bay đến kết cấu vành đai đô thị đều tiêu thụ một lượng xi măng khổng lồ.

Ông Nguyễn Quốc Việt (Đại học Kinh tế - ĐHQGHN) phân tích rằng, điểm khác biệt của chu kỳ này là tính ổn định và dài hạn. Thay vì phụ thuộc vào các đợt giải ngân ngắn hạn, doanh nghiệp có thể chủ động lập kế hoạch sản xuất dài hơi hơn. Điều này đặc biệt quan trọng khi Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho biết công suất thiết kế toàn ngành đang vượt cầu nội địa, khiến áp lực dư cung kéo dài nhiều năm qua.

Thép, đá xây dựng và vật liệu san lấp

Không chỉ xi măng, các vật liệu khác cũng đón nhận tín hiệu tích cực:

• Đá xây dựng: Nhu cầu san lấp mặt bằng và làm nền đường tăng vọt, trong khi nguồn cung tại nhiều địa phương đang khan hiếm, đẩy giá trị khai thác tăng cao.
• Thép xây dựng: Các cầu vượt, nhà ga và kết cấu thép cho đường sắt tốc độ cao sẽ tạo ra đơn hàng lớn cho các doanh nghiệp thép.
• Nhựa đường và cát: Là những thành phần không thể thiếu trong thi công cao tốc, dự kiến sẽ tăng trưởng tỉ lệ thuận với tiến độ giải ngân vốn.

Góc nhìn chuyên gia: Cơ hội đi kèm thách thức

Theo Tổng cục Thống kê, cứ mỗi 1% giải ngân đầu tư công tăng thêm sẽ đóng góp khoảng 0,058 điểm phần trăm vào GDP. Ông Cấn Văn Lực (Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV) nhấn mạnh, đầu tư công không chỉ kích thích ngắn hạn mà còn giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn cho toàn nền kinh tế.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp vật liệu xây dựng không nên quá lạc quan mà bỏ qua các rủi ro hiện hữu:

1. Chi phí đầu vào: Giá than và điện (chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành xi măng) có xu hướng biến động tăng, gây áp lực lên biên lợi nhuận.
2. Bài toán dư cung: Sự cạnh tranh gay gắt về giá giữa các doanh nghiệp trong nước vẫn là một rào cản lớn đối với khả năng phục hồi lợi nhuận.
3. Tiến độ giải ngân: Hiệu quả thực tế phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ giải ngân vốn từ cơ quan quản lý.

Lời kết: Siêu chu kỳ đầu tư công 2026-2030 không chỉ là cơ hội để giải tỏa áp lực dư cung mà còn là thời điểm vàng để các doanh nghiệp vật liệu xây dựng tái cơ cấu, hướng tới sản xuất xanh và bền vững hơn. Khi hạ tầng giao thông thông suốt, giá trị của vật liệu không chỉ nằm ở khối lượng mà còn ở chất lượng và công nghệ.

Theo bạn, liệu ngành vật liệu xây dựng có thể tận dụng tối đa cơ hội này để thoát khỏi tình trạng dư cung kéo dài? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi các bài phân tích chuyên sâu về thị trường đầu tư tại đây.