Siết chặt quản lý thuốc kê đơn: Phạt đến 20 triệu đồng nếu vi phạm

Từ ngày 15-5-2026, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc sẽ bị xử phạt hành chính từ 10-20 triệu đồng theo Nghị định ⁹⁰⁄₂₀₂₆ nhằm thắt chặt an toàn y tế.

Việc mua bán thuốc tùy tiện, đặc biệt là các nhóm thuốc đặc trị hoặc kháng sinh, từ lâu đã là vấn đề nhức nhối gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Quy định mới này không chỉ đơn thuần là biện pháp răn đe về tài chính mà còn là bước đi quyết liệt của Chính phủ trong việc chấn chỉnh kỷ cương ngành dược, ngăn chặn tình trạng tự ý điều trị sai cách dẫn đến kháng thuốc hoặc sốc phản vệ.

Quy định nghiêm ngặt về bán thuốc kê đơn và chứng chỉ hành nghề

Theo nội dung chi tiết của Nghị định số ⁹⁰⁄₂₀₂₆, cơ quan chức năng sẽ tập trung kiểm tra gắt gao tính pháp lý của việc cung ứng thuốc tại các nhà thuốc và quầy thuốc bán lẻ.

Xử phạt bán thuốc không đơn và thay thế thuốc tùy tiện

Điểm mấu chốt của nghị định là mức phạt từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi bán thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc hợp lệ từ bác sĩ. Điều này buộc các dược sĩ phải tuân thủ tuyệt đối chỉ định chuyên môn, không được vì lợi nhuận mà bỏ qua quy trình an toàn.

Đáng chú ý, hành vi tự ý thay thế thuốc trong đơn bằng một loại thuốc khác (dù có cùng hoạt chất, cách dùng và liều lượng) mà chưa được sự đồng ý của người mua sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng. Dưới góc nhìn chuyên môn, việc thay thế thuốc không thông qua tư vấn có thể gây ra những phản ứng không mong muốn do sự khác biệt về tá dược hoặc độ tinh khiết của mỗi nhãn hàng.

Yêu cầu về trình độ chuyên môn và hướng dẫn sử dụng

Để đảm bảo chất lượng tư vấn, người bán lẻ thuốc nếu không có bằng cấp chuyên môn phù hợp sẽ bị xử phạt từ 1-3 triệu đồng. Bên cạnh đó, quy định về tính minh bạch của sản phẩm cũng được đề cao:

• Thuốc không còn bao bì ngoài: Nếu cơ sở không ghi rõ tên thuốc, hàm lượng và hạn dùng, mức phạt sẽ từ 1-3 triệu đồng.
• Thuốc bán không đơn: Phải ghi đầy đủ liều dùng, số lần dùng và cách dùng cụ thể; vi phạm sẽ bị xử lý tương tự (1-3 triệu đồng).

Chế tài đối với thuốc kém chất lượng và không rõ nguồn gốc

Nghị định ⁹⁰⁄₂₀₂₆ thiết lập một khung hình phạt linh hoạt dựa trên giá trị hàng hóa đối với các sai phạm nghiêm trọng như: mua bán thuốc/dược liệu đã bị thu hồi, không rõ nguồn gốc, hết hạn dùng hoặc không có giấy phép nhập khẩu/đăng ký lưu hành.

Mức phạt theo giá trị hàng hóa vi phạm

Số tiền phạt sẽ tăng dần theo quy mô vi phạm để đảm bảo tính răn đe:

• Hàng hóa giá trị dưới 1 triệu đồng: Phạt từ 1-2 triệu đồng.
• Hàng hóa giá trị từ 100 triệu đồng trở lên: Phạt từ 40-50 triệu đồng.

Quy định về biệt trữ và phân loại thuốc thu hồi

Một sai sót phổ biến tại nhiều nhà thuốc là việc để lẫn lộn thuốc hết hạn hoặc thuốc chờ thu hồi với thuốc đang kinh doanh. Theo quy định mới, hành vi không có biện pháp cách ly hoặc không để ở khu vực biệt trữ đối với thuốc không đạt chuẩn, thuốc thu hồi hoặc không rõ nguồn gốc sẽ bị phạt từ 10-20 triệu đồng.

Phân cấp mức độ vi phạm chất lượng

Đối với các trường hợp mua bán thuốc vi phạm chất lượng sau khi đã có thông báo thu hồi, mức phạt được chia theo 3 cấp độ:

• Mức độ 1 (Nghiêm trọng nhất): Phạt từ 10-20 triệu đồng.
• Mức độ 2: Phạt từ 3-5 triệu đồng.
• Mức độ 3: Phạt từ 1-3 triệu đồng.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học cho các chủ nhà thuốc

Việc áp dụng Nghị định ⁹⁰⁄₂₀₂₆ cho thấy sự chuyển dịch từ quản lý lỏng lẻo sang kiểm soát chặt chẽ dựa trên bằng chứng và quy trình. Để tránh những rủi ro pháp lý và tổn thất tài chính, các chủ cơ sở dược phẩm cần thực hiện ngay 3 điều sau: Một là, thiết lập hệ thống lưu trữ đơn thuốc khoa học; hai là, rà soát định kỳ hạn dùng và khu vực biệt trữ thuốc thu hồi; ba là, đào tạo lại đội ngũ nhân viên về đạo đức nghề nghiệp và quy trình tư vấn thuốc.

Bạn đánh giá thế nào về mức phạt này? Liệu việc siết chặt quy định có giúp chấm dứt tình trạng tự ý mua thuốc kháng sinh tại Việt Nam? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới hoặc gửi thắc mắc để được tư vấn pháp lý chi tiết hơn.