Nghệ An siết kỷ cương giải ngân đầu tư công: Kiên quyết loại bỏ nhà thầu yếu kém

Việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công Nghệ An đang trở thành nhiệm vụ chính trị trọng tâm khi tỉnh quyết liệt xử lý các nhà thầu yếu kém và siết chặt trách nhiệm người đứng đầu.

Tại hội nghị trực tuyến thúc đẩy đầu tư công năm 2026 kết nối tới 130 xã, phường, UBND tỉnh Nghệ An đã phơi bày một nghịch lý đáng quan ngại: Nguồn lực tài chính đã sẵn sàng, nhưng tốc độ triển khai thực tế tại các công trường lại không tương xứng.

Nghịch lý “vốn đủ nhưng tiến độ chậm” tại Nghệ An

Xét về mặt con số, Nghệ An không thiếu vốn. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, con số thực tế còn hơn 13.763 tỷ đồng và đã được phân bổ chi tiết đạt 100%. Thêm vào đó, tỉnh còn được phép giải ngân hơn 2.266 tỷ đồng vốn kéo dài từ các năm trước.

Tuy nhiên, thực tế giải ngân 4 tháng đầu năm lại cho thấy một bức tranh ảm đạm. Tính đến ngày ³⁰⁄₄, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, chỉ đạt 13,54% kế hoạch. Đặc biệt, nguồn vốn năm 2026 chỉ đạt 11,26%, thấp hơn cả cùng kỳ năm ngoái và tụt hậu so với mức bình quân chung của cả nước.

Đáng báo động hơn là sự phân hóa cực đoan trong năng lực thực thi. Trong khi 45 đơn vị nỗ lực đạt trên mức bình quân, thì vẫn còn 53 đơn vị “dậm chân tại chỗ” với tỷ lệ giải ngân bằng 0, bao gồm 11 sở, ngành và 42 địa phương cấp xã. Điều này cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về năng lực quản trị hoặc sự hời hợt trong điều hành tại một bộ phận cán bộ.

Nhận diện 3 “điểm nghẽn” kìm hãm tăng trưởng

Dưới góc độ chuyên gia quản lý dự án, việc chậm giải ngân tại Nghệ An không đơn thuần là vấn đề thủ tục, mà là sự cộng hưởng của ba yếu tố tiêu cực:

• Vướng mắc pháp lý dự án chuyển tiếp: Nhiều công trình cũ chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh, gây tắc nghẽn trong khâu phê duyệt quyết toán và thanh toán.
• Áp lực từ các siêu dự án: Các dự án khởi công mới có quy mô lớn, chiếm tỷ trọng vốn cao nhưng đòi hỏi quy trình chuẩn bị khắt khe, khiến tỷ lệ giải ngân tổng thể bị kéo thấp.
• Khủng hoảng vật liệu xây dựng: Giá vật liệu biến động tăng phi mã cùng tình trạng khan hiếm nguồn cung khiến nhiều nhà thầu chọn giải pháp “thi công cầm chừng” để tránh thua lỗ.

Chiến lược “mạnh tay” để khơi thông dòng vốn

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã khẳng định: Điểm nghẽn hiện nay không còn nằm ở cơ chế hay vốn, mà nằm ở tư duy thực hiện và trách nhiệm cá nhân. Để xoay chuyển tình thế, tỉnh triển khai nhóm giải pháp quyết liệt:

1. Thanh lọc hệ thống nhà thầu

Nghệ An sẽ không tiếp tục khoan nhượng với các đơn vị năng lực kém. Những nhà thầu thi công cầm chừng, không đảm bảo cam kết sẽ bị xử lý nghiêm: cắt hợp đồng, công khai sai phạm và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm. Đây là biện pháp cần thiết để làm sạch thị trường, đảm bảo chỉ những đơn vị đủ tâm và tầm mới được triển khai dự án công.

2. Gắn trách nhiệm người đứng đầu với KPI giải ngân

Giải phóng mặt bằng được xác định là “khâu then chốt”. Thay vì khoán trắng cho bộ máy chuyên môn, Bí thư và Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo. Kết quả giải ngân sẽ là thước đo chính xác nhất để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Đặc biệt, những địa phương có tỷ lệ giải ngân 0% sẽ phải kiểm điểm nghiêm khắc.

3. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng vật liệu và quy hoạch

Tỉnh yêu cầu rà soát tổng thể nguồn cung vật liệu xây dựng để đảm bảo không xảy ra tình trạng đứt gãy cho các dự án trọng điểm. Đồng thời, đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch cấp xã theo địa giới hành chính mới trong quý III/2026, tạo tiền đề cho đấu giá đất, tăng thu ngân sách để tái đầu tư phát triển.

Góc nhìn chuyên gia: Kỷ cương là chìa khóa của phát triển

Việc Nghệ An siết chặt kỷ luật hành chính và xử lý nhà thầu yếu kém là một bước đi đúng đắn. Trong đầu tư công, việc phân bổ vốn chỉ là điều kiện cần, năng lực thực thi mới là điều kiện đủ. Khi “cái gậy” trách nhiệm được đưa ra rõ ràng, những đơn vị trì trệ sẽ buộc phải chuyển động.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 100% giải ngân vào cuối năm, tỉnh cần một cơ chế giám sát thời gian thực (real-time monitoring) thay vì các báo cáo định kỳ, nhằm phát hiện sớm các điểm tắc nghẽn và xử lý ngay lập tức.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, việc cấm thầu từ 3-5 năm có đủ sức răn đe các nhà thầu yếu kém hiện nay? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận hoặc gửi ý kiến về cho chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao Nghệ An chậm giải ngân vốn đầu tư công dù đã phân bổ 100% vốn?Nguyên nhân chính do vướng mắc thủ tục ở các dự án chuyển tiếp, quy mô các dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng khiến nhà thầu thi công chậm.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?Các nhà thầu không đảm bảo năng lực hoặc thi công cầm chừng sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của người đứng đầu cấp xã trong giải ngân đầu tư công được quy định ra sao?Bí thư và Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo giải phóng mặt bằng. Tỷ lệ giải ngân là tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; đơn vị có tỷ lệ 0% sẽ phải kiểm điểm làm rõ trách nhiệm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Nghệ An chậm giải ngân vốn đầu tư công dù đã phân bổ 100% vốn?

Nguyên nhân chính do vướng mắc thủ tục ở các dự án chuyển tiếp, quy mô các dự án mới quá lớn và áp lực từ việc tăng giá, khan hiếm vật liệu xây dựng khiến nhà thầu thi công chậm.

Nhà thầu yếu kém tại Nghệ An sẽ bị xử lý như thế nào?

Các nhà thầu không đảm bảo năng lực hoặc thi công cầm chừng sẽ bị cắt hợp đồng, công khai vi phạm và có thể bị cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm.

Trách nhiệm của người đứng đầu cấp xã trong giải ngân đầu tư công được quy định ra sao?

Bí thư và Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo giải phóng mặt bằng. Tỷ lệ giải ngân là tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; đơn vị có tỷ lệ 0% sẽ phải kiểm điểm làm rõ trách nhiệm.